Bilatzailea
Sorioneke ou sorioneku?
O científico vasco non ten nada que facer. Ademais dos problemas aos que se enfrontan os científicos de todo o mundo (a necesidade de buscar financiamento, a imposibilidade de conseguir un traballo estable, as complicacións da propia ciencia...), ten que sufrir interminables controversias terminolóxicas. Medio ambiente ou medio ambiente? carnívoro ou carnívoro? caracol ou caracol? Diversidade ou diversidade? Mosquito tigre ou tigre mosquito? A tradición literaria, o instinto dos antigos falantes, a estrutura interna da lingua, a extensión internacional dos termos... Fala con calquera científico e contarache cantas horas tivo que estar a discutir sobre novos termos. Como peitean os correctores mesmo o noso texto máis simple.
Vostede dirame que noutras linguas tamén hai debates terminolóxicos, e si, efectivamente. Os artigos en inglés discuten sobre como escribir agradecementos: acknowledgments ou acknowledgements? Perdoa, pero xunto á nosa eses parecen xogos florais. Noutro nivel, os carlistas e isabelinos da Real Academia de Español loitan. Pero, sen infravalorar a ninguén, as cargas de cabalaría duns e as descargas de artillaría doutros nada son comparables á yihad filolóxica que os vascos xii e sunnitas levan con armas de destrución masiva.
Moitos cren que estes problemas se intensificaron na época do eúscaro unificado. De entón si que son debates! Eles si que son cismas! Acórdasche da letra h? É gracioso, o que non tiña ningún problema para ler a hora en castelán, non podía ler aí en eúscaro sen sufrir unha cataplejia. Pero o problema chegou moito antes. Xa a principios do século 20, que debate afastado e entre o teléfono ou o mundo e o lúdico!
Recentemente, con todo, a man de Irulegi deu unha nova dimensión ao tema.
En primeiro lugar, a man demostrounos que no século 21 o traballo en cadea que Mondragon Unibertsitatea insignia en fabricación avanzada non foi inventado por Henry Ford, polo menos fai 2.000 anos polos bascones. De feito, os gravados de man de Irulegi realizáronse entre polo menos tres persoas. A primeira debuxou tres directrices para marcar onde colocar as letras que se escribirían máis tarde. Posteriormente, outro (e debía ser outro, xa que, polo demais, utilizaría esas directrices), sen facer caso algún ás directrices, escribiu unhas letras con guións. E, finalmente, un terceiro repasou as letras por encima facendo puntos cun cravo, corrixindo o texto do segundo.
Si. A segunda persoa escribiu sorieneke:
E sobre isto, o terceiro dirixiu o texto a sorioneku:
Aquí tampouco podemos coincidir coa forma axeitada desa feliz palabra, coa tradición ou coa estrutura propia da linguaxe. Podo imaxinar no debate estes dous contemporáneos:
Os dous discuten sobre si debe ser sorioneke ou sorioneku.
Son, por tanto, tres as características que nos caracterizan nun único obxecto: a excelencia industrial, os debates terminolóxicos e os textos correctivos. Alguén vai pór aínda en dúbida que eran vascos?
1 Si non é capaz de ler estes nomes, pode atopar o alfabeto vascónico en https://alea.eus/komunitatea/asier-gabikagojeazkoa/1669640704824-irulegi-eskua-garrantzia-zalantzak
CP. O texto acabóuseme. Agora vai ás mans do inexorable corrector.
Buletina
Bidali zure helbide elektronikoa eta jaso asteroko buletina zure sarrera-ontzian
