Medikuntzako Nobel saria, argiak erregulatutako ioi-kanalen eta optogenetikaren inguruan egindako aurkikuntzengatik

Zientziak aspalditik ulertu nahi izan du burmuinak nola sortzen dituen oroitzapenak, sentimenduak eta jarrerak. Aurtengo Fisiologia edo Medikuntzako Nobel saridunek egindako aurkikuntzek optogenetika izeneko metodo berritzailea garatzea ahalbidetu dute. Metodo horrek aukera ematen du denbora errealean detektatzeko oroitzapen, sentimendu eta jarrera baten aurrean burmuineko zein nerbio-zelula aktibatzen diren.

“Optogenetikak aukera ematen du burmuina orain arte ezinezkoa zen moduan kartografiatzeko“, esan du Per Svenningsson Fisiologia edo Medikuntzako Nobel Batzordeko presidenteak.

Peter Hegemannek eta Georg Nagelek kanalrodopsina izeneko proteina bat aurkitu zuten alga zelulabakar batean. Ondoren, Karl Deisserothek proteina hori aldatu zuen, eta argiaren bidez aktibatzen den ioi-kanal bihurtu zuen, nerbio-zeluletan funtziona zezan.

Alga batekin hasi zen guztia

Peter Hegemanni jakin-min handia pizten zioten Chlamydomonas generoko algek. Alga zelulabakar horiek gai dira argi-iturri bat hauteman eta harengana igeri egiteko. 2000. hamarkadan, Georg Nagelekin batera, kanelrodopsina proteina aurkitu zuen alga horien gainazalean, eta frogatu zuten proteina horrek kanal modura jarduten duela argi urdinak aktibatuz gero. Argi urdinak kanala irekitzen du, ioiak sartzen dira algaren barnera, eta pultsu elektriko bat sortzen da. Gainera, bi ikertzaile horiek frogatu dute proteina horrek bere funtzioa mantentzen duela beste edozein zelula-motatan, eta zelula hori argiarekiko sentikor bihurtzen duela.

Arratoiekin jarraitu zuen

Aurkikuntza horietatik abiatuta, Karl Deisserothek proteina hori arratoien nerbio-zeluletan txertatu zituen. Zelula horiek argi urdinarekin argiztatzean, nerbio-seinale bat sortzea lortu zuen. Ondoren, gauza bera probatu zuen, baina sagu bizietan, eta kasu horretan ere, nerbio-seinalea eragitea lortu zuen.

Optogenetika jaio zen

Gaur egun, aurkikuntza horiek oinarri hartuta sortu den metodo berriari optogenetika esaten zaio, eta argia erabilita nerbio-seinaleak identifikatzeko eta kontrolatzeko aukera ematen du. Dagoeneko ikerketak egin dira teknika hori erabilita, eta ikertzaileak gai izan dira oroitzapen, sentimendu eta jarrera zehatzen atzean dauden neurona-zirkuituak ezagutzeko, besteak beste, hainbat nahasmendu neurologikoren eta psikiatrikoren kasuan: depresioa, antsietatea, eskizofrenia, alzheimerra, parkinsona...

Medikuntza klinikoan, ikusmen-urritasuna duten pertsonen ikusmena leheneratzeko aukera eman dezake, adibidez, erretinosi pigmentarioaren kasuan. Horrez gain, kokleako inplanteak hobetzeko ere balio dezakeela iradoki dute.