Conversando sobre cancro

1988/06/01 Agirre, Jabier - Medikua eta OEEko kidea | Irazabalbeitia, Inaki - kimikaria eta zientzia-dibulgatzaileaElhuyar Fundazioa Iturria: Elhuyar aldizkaria

O Instituto Oncolóxico de San Sebastián é coñecido polo seu gran labor no campo da oncoloxía. En leste mesmo anexo, o Dr. Irigarai achega detalles ilustrativos sobre a historia do Instituto. Paira coñecer a situación actual habemos acudido aos médicos Jesus Mª Karrera e Lurdes Aritziturri e á enfermeira Mari Jose Pérez.
Jesús Mª Karrera e Lurdes Aritziturri.
I.X.I.
Elhuyar- Que avance detectouse no tratamento do cancro?

Resposta - Dicir que avances obsérvanse no tratamento do cancro non é una cuestión simple. Por exemplo, o cancro non ten a única causa. Os avances deberían observarse desde diferentes aspectos, como a epidemiología e a prevención.

Que fai Onkologikoa a nivel preventivo? Por unha banda, no ámbito da prevención, realiza una serie de programas de radio en forma de presenza ou información. Doutra banda, non pode ter una gran presenza na prensa, que é un hospital e non un xornal. Moitas veces vemos que non podemos distribuír a información como queiramos, pero iso está fóra das nosas mans. Dispomos dun tríptico paira impulsar a prevención e facilitar o diagnóstico precoz.

En EEUU se cura aproximadamente o 50% dos cancros. O noso nivel sitúase no 35%. Esta diferenza do 15% pódese eliminar realizando una labor preventivo adecuada sen maiores dificultades.

Elhuyar- Que facedes do diagnóstico precoz?

Resposta- O diagnóstico precoz só realiza Onkologikoa, sobre todo en mulleres. Cancro de mama e cancro de ginecología. A nivel xinecolóxico realízase o test e a citología de Papanikolau e posteriormente a mamografía sobre cancro de mama.

Ferramenta utilizada no tratamento por cesio.
I.X.I.

As termografías e normalmente non se realizan. Técnica descartada. Normalmente realízanse exploracións e despois pídeselle una mamografía e una xerografía. En poucas xeromamografías. Daquela a citología, pero como screening ou despistaje. Os máis utilizados son a exploración e a mamografía.

Elhuyar- En que ámbito facedes un diagnóstico precoz cos homes?

Resposta - O que estamos a facer nos homes é a nivel de otorrino (laringe) e a nivel de aparello dixestivo (recto). Na actualidade utilízase principalmente o hemocultivo diagnóstico e o test de hemorraxia.

Por outra banda, as técnicas máis utilizadas actualmente no diagnóstico son o scanner e a resonancia magnética nuclear. Nós non temos este tipo de ferramentas no Instituto Oncolóxico, xa que en Gipuzkoa hai outros centros e non é necesario. Cando necesitamos un scanner, levamos ao paciente á Residencia onde lle fan o scanner. Estas técnicas utilízanse paira comprobar o tamaño do tumor. Nós normalmente utilizamos a ecografía e a radiografía paira esta tarefa. No campo do medicamento nuclear facemos gammagrafía.

Una técnica moi desenvolvida ultimamente é a dos anticorpos monoclonales. Ten dúas aplicacións: una por ser capaz de identificar o tumor a nivel de diagnóstico e outra a nivel de tratamento. Este último aspecto aínda non está moi avanzado. Mediante anticorpos monoclonales introdúcese o fármaco no corpo e leva directamente até o lugar onde se atopa o tumor. Un tratamento deste tipo presenta vantaxes evidentes por ser directo e específico. O medicamento non debe virar por todo o corpo paira chegar ao tumor. Grazas aos anticorpos monoclonales desprazarase directamente até o lugar necesario.

Outra técnica que utilizamos paira o diagnóstico é a dos marcadores. Os marcadores son sustancias que provocan enfermidades no corpo e que indican a presenza de tumores. Son pouco específicos e non teñen a sensibilidade suficiente paira determinar o tumor. Identifícanse mediante análise de sangue.

Elhuyar - Que podedes dicir sobre o tratamento?

Microscopio electrónico.
I.X.I.

Resposta- Nós traballamos principalmente a nivel cirúrxico. Realizamos a chamada cirurxía conservadora ou non mutilante. Nas mastectomías, por exemplo, a tendencia anterior era a de extraer todo o peito (como fixemos aquí), pero a tendencia actual é manter o peito o máximo posible. Tratamos de eliminar unicamente o tumor en lugar de mastectomía. Posteriormente, as agullas de iridio radioactivo colócanse ao redor do lugar onde se atopaba o tumor.

Dependendo do tamaño e grao de penetración do tumor, aplícase una carga ao iridio. Estas agullas adoitan estar implantadas uns días, por exemplo tres días. É una técnica moi adecuada porque só ten un efecto local. Estas agullas tamén se utilizan nas lesións de beizos, lingua e fazula, á parte dos seos.

Con todo, cando se trata de extirpar o tumor non se quita todo o peito e ademais na mesma intervención aplícaselle a prótese, neste caso a silicona.

Outra técnica utilizada no tratamento é a cirurxía e a radioterapia, a radioterapia interoperatoria. Cando o corpo do paciente está aberto no quirófano, cóllese e leva ao servizo de radioloxía. Alí dámoslle a dose necesaria co Betatrón e volvemos pechar ao quirófano.

Elhuyar- Cando se realiza a radioterapia interoperatoria?

Resposta - Primeiro accédese ao quirófano e compróbase se a enfermidade pódese eliminar mediante a intervención. Moitas veces non é posible e entón leva á radioterapia e finalmente volve ao quirófano paira terminar a operación. Por pór un exemplo, tomemos o caso dun tumor cerebral. Abres ao paciente e ves que o tumor ten mala localización. Entón aplícalle o Betatrón para eliminar o tumor.

Betatrón.
I.X.I.

Isto é cirurxía, pero no campo da radioterapia hai sesións de tratamento. O betatrón é importante porque é tecnicamente mellor. Antigamente utilizábase o radio. Actualmente realízase cunha sonda, aplicándose as sesións desde fóra. Non é necesario realizar implantes nin colocar agullas de radio. É máis cómodo paira o paciente.

Elhuyar- Ouvimos que tamén facedes tratamentos con tranquilidade.

Resposta- Utilizamos o láser sobre todo a nivel xinecolóxico e de otorrino. A nivel xinecolóxico, se o tumor é pequeno realízase una evaporación con láser. O láser non opera. Isto toma algúns puntos e aromatiza os seus tecidos e a ferida que hai neles pode curarse.

Tamén se utiliza a nivel de otorrino, pero a nivel de otorrino non se pode falar de uso antitumoral. Os efectos do láser sobre os tumores non están aínda probados. Cando hai problemas, como a obstrución, utilízase paira abrir, ampliar.

O punto final a tratar é a inmunoterapia, é dicir, a utilización dos recursos que o propio corpo xera. O corpo produce una serie de sustancias paira combater a enfermidade. O noso traballo sería potenciar estas sustancias, extraer algunhas células do corpo, manipulalas e volver introducilas. Nesta casa non se fai porque non facemos investigación básica; nós facemos tratamento clínico. Non dispomos da estrutura necesaria paira a investigación básica. Este problema de inmunoterapia, con todo, segue estando no nivel de investigación.

Poderiades explicarnos que é o tratamento con Elhuyar- Cesio?

Mª José Pérez.
I.X.I.

Resposta - Realízase cunha sonda e desde fóra. A cesión é un material radioactivo que se utiliza en irradiación intracavitaria. Aquí temos o aparello de afterloading. Isto fai que cando se aplica material radioactivo non estea nas nosas mans. Este modo de aplicación denomínase frío. Cando está dentro ponse en marcha o aparello de forma remota e mediante un control. É entón cando entra a sonda. Paira coñecer que é a radiación intrafórica hai que ter en conta que a fonte radioactiva penetra nunha cavidade natural. A irradiación é moi grande, pero a poucos centímetros de aí apenas hai nada. Ten efecto local.

Elhuyar- E como metedes a sonda?

Resposta - Cando hai que meterse dentro do útero hai que abrilo e co tubo de Hegar ábrese até o 9. Posteriormente introdúcese a sonda. Inclúense outras sondas, una na vejiga e outra no recto. O tres son diferentes e utilízanse conxuntamente. Os que están na vejiga e o recto son paira medir a irradiación que chega, xa que se chegamos a un nivel seguro teremos fístula. Una delas é de tratamento e outra de control.

En xeral os tratamentos adoitan ser combinados: por unha banda, a radioterapia adminístrase desde fóra e por outro, a radioterapia realízase desde dentro. Estas aplicacións realízanse unha vez á semana. Aplicacións relativamente longas en comparación con radioterapias externas: Ten una duración aproximada de 20-25 minutos. Paira nós é moi fácil de aplicar, é moi cómodo. De momento non tivemos fístulas. Paira o enfermo tamén é bastante cómodo porque pode levar una vida normal.

En lugar de usar a primeira cesión utilizábase o radio. O radio tiña desvantaxes evidentes: paira ter a mesma eficacia había que ter máis tempo no interior, ademais na vejiga e o recto non se controlaba e ao estar illado o enfermo resultáballe insustentable ter que estar só durante moito tempo. A mortalidade diminuíu considerablemente co uso do cesio.

Elhuyar- Poderase vacinar contra o cancro?

Resposta- Eu creo que non haberá vacina contra o cancro. Pode haber algo de inmunoterapia. Por exemplo, tomar uns linfocitos, manipulalos dalgunha maneira e conseguir o mesmo traballo que a vacina con eles. Ademais hai moitos tipos de cancro.

Elhuyar- Queredes dicir algo máis paira terminar?

Gammacámara.
I.X.I.

Resposta - Si. Gustaríame engadir algo sobre o tratamento con láser. Na actualidade trátase dun tratamento alternativo, no que antes se realizaba una conización. Una mala consecuencia desta técnica é a maior facilidade dos abortos nos embarazos. Hoxe en día utilizamos láser en lugar da conización. Realízase a conización, pero ao autenticarse utilízase o láser, non o electrocauterio. Un tecido cónico desfaise ou desaparece e por iso chámase conización, e a un mes ese pescozo está igual que antes. Levamos dous anos e até agora con resultados bastante bos.

Tivemos que repetilo, pero non en xeral en displasias, senón repetir o tratamento en dilomas e ademais non hai impedimento paira repetir o tratamento. O tratamento é ambulatorio e non require anestesia. Antes, p. ex., as displasia lixeiras non se trataban. Podería suceder ademais que estas displasia atrásense espontaneamente (que se producise una regresión) e a técnica, a conición, ao ser moi agresiva, non se utilizaba. Na actualidade, as displasia lixeiras ou levas tamén son tratadas, xa que coa cauterización por láser a técnica ten moito menos risco.

Nos tratamentos de quimioterapia hai una novidade que non mencionamos: chámase port-a-cath. Trátase dun pequeno aparello que se coloca baixo a pel por cirurxía e que se utiliza paira inxectar medicamentos. Desta forma elimínase a necesidade de buscar a vea do paciente e redúcense as molestias e molestias. O fármaco inxéctase neste aparello que contén una membrana e encárgase da dispersión, extensión do aparello no corpo. Desde fóra ao paciente só se lle nota un vulto pequeno.