Elhuyar zientziaren komunikazioa

Lysenko eta ideologia “zientifikoa”

2019/10/04 Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Oro ez da urre. Zientzia eta ideologia: a zer parea! Zinez arriskutsua! Izan ere, zientziak ikustea eskatzen du… eta ideologiak ikusita ematen du dena. Ez dira, ez, oso bateragarriak. Zenbat adibide penagarri historian! Ikus dezagun bat.

lysenko-eta-ideologia-zientifikoa
Arg. Wikipedia

XX. mendearen erdialdean, Sobietar Batasunean, Trofim Denisovich Lysenko zen Nekazaritza Zientziaren Akademiako lehendakaria. Ez zuen oso gogoko Gregor Mendelen genetika, eta biologiak bazterrean utzitako beste teoria bat defendatzen zuen jo eta su: karaktere bereganatuen herentzia.


Lysenko ez zen zientzialari fina, baina bazeukan beste dohain aipagarri bat: publizista bikaina zen. Bere teoria kutun eta zokoratuari komunismoaren kolore gorria eman zion. Horrela, ez zen beste teoria bat, materialismo dialektikoaren froga “zientifikoa” baizik. Lysenkoren azalpenaren arabera, bazirudien izadia bera komunista zela.


Stalin ez zen zientzialaria. Beharrik ere ez! Ez al zen, bada, nabarmena izadiak, nahitaez, materialista eta proletarioa izan behar zuela? Burgesen zientzia kapitalista zen, eta, hortaz, gaiztoa bezain okerra. Idealismoa euskarri, Stalinek irakaskuntza osoan txertatu zituen Lysenkoren teoriak, eta nekazaritzan erabilitako programa haiek kalte handiak eragin zituzten, ez gutxitan.


Zorionez (edo!), gizakiak ez gara hilezkorrak, eta Stalinek ere hil egin behar izan zuen. Orduantxe birrindu ziren Lysenkoren txakur-ametsak. Izadiaren ortzadarra kolore askokoa zen berriro.

 

Gehitu iruzkin bat

Saioa hasi iruzkinak uzteko.

Saioa hasi

Erabiltzaile-izenik ez baduzu, eman izena

Pasahitza ahaztu zait

Jarraitu Zientzia.eus

Gehitu zure bloga

Zientzia app

Webgune honek cookieak erabiltzen ditu zure nabigazio-esperientzia hobetzeko. Nabigatzen jarraitzen baduzu, ulertuko dugu cookie horien erabilera onartzen duzula. Onartu
Informazio gehiago
Babesleak

Kultura eta Hizkuntza Politika Sailak (Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak) diruz lagundua

Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Saila
Gipuzkoako Foru Aldundia