Premio Nobel de Química paira investigadores de mecanismos de reparación de ADN

O Premio Nobel de Química dividirase este ano en tres partes. Os investigadores Tomás Lindahl, Paul Modrich e Aziz Sancar recibirán un terzo por atopar mecanismos que traballan na reparación do ADN celular e describir o seu funcionamento a nivel molecular. Son os que ofrecen estabilidade química á vida e proporcionan a base paira desenvolver terapias contra o cancro.


Diariamente o ADN celular sofre constantes alteracións do medio, tanto por radiación ultravioleta como por radicais libres, ou por outras sustancias capaces de transformar o ADN. Con todo, a Real Academia Sueca de Ciencias subliñou que “sorprendentemente o ADN permanece intacto”. Así, o Premio Nobel de Química 2015 recaerá naqueles que descubriron como funcionan os sistemas de reparación que manteñen o ADN e protexen a información xenética a nivel molecular.

Este tema de investigación comezou a finais da década de 1960. Naquela época, os científicos consideraban que o ADN era una molécula extremadamente estable; recoñecían a existencia de mutacións en cada xeración, imprescindibles paira a evolución. Pero a información xenética non podía ser moi inestable, porque pola contra sería imposible que existisen seres vivos pluricelulares.

Tomás Lindahl durante a investigación postdoctoral descubriu que as moléculas de ARN degradábanse rapidamente. Isto levoulle a pensar que o ADN talvez non era tan estable como se pensaba e, experimentalmente, confirmou esa convicción. É máis, á vista dos factores que prexudicaban o ADN, chegou á conclusión de que algún sistema debía estar a reparar todos estes danos. Abriu a porta a un amplo campo de investigación.

Tres investigadores, tres mecanismos

O propio Lindahl descubriu e describiu un destes mecanismos: a reparación por excisión de bases. Cando se produce una alteración nunha base da cadea de ADN, ponse en marcha un mecanismo molecular paira solucionala: una encima, a glicosilasa, corta a base; outras encimas extraen o resto dos compoñentes deste nucleótido da cadea e, finalmente, o oco detido énchese con compoñentes non defectuosos. En 1996 rexenerou in vitro.

Aziz Sancar descubriu o mecanismo que utilizan as células paira reparar o dano causado pola radiación ultravioleta. Na reparación por excisión de nucleótidos, as encimas extraen una ducia de nucleótidos da cadea de ADN que conteñen nucleótidos deteriorados, e despois, como no caso anterior, a adn-polimerasa e a dna-ligasa enchen o oco.

Pola súa banda, Paul Modrich describiu o mecanismo paira solucionar equiparacións erróneas que se producen a intervalos de tempo durante a replicación do ADN. Desta forma redúcese mil veces a frecuencia de fallos na replicación. Neste mecanismo tamén participa un grupo de encimas. Neste caso, con todo, céntrase nos grupos de metilo das cadeas de ADN. Si por erro a cadea que debía estar metilada non se metiliza durante a copia do ADN, determinadas encimas identifícano, córtano e completan correctamente a copia.

Son máis deste tres mecanismos os que interveñen na resolución do ADN e, cando un falla, a información xenética empeza a cambiar e aumenta o risco de desenvolver cancro. De feito, en moitos tipos de cancro, algún destes mecanismos está afectado. En base a este coñecemento, moitos investigadores traballan no desenvolvemento de fármacos e tratamentos contra o cancro.

Oihane Lakar Iraizoz

Elhuyar Zientzia Elhuyar Fundazioko Zientziaren Komunikazioa sailean ari da lanean 2006ko urriaz geroztik. Elhuyar Zientzia eta Teknologia aldizkarian ia hilabetero artikuluak argitaratzen ditu, eta Basque Research webguneko arduraduna eta erredaktorea ere bada. Euskal Herrian egiten den ikerketaren berri ematen du Basque Researchek. Biologian lizentziatua da, Leioako EHUn egin zituen ikasketak, eta, Elhuyar Fundazioan baino lehen, Bertiz Jaurerria Parke Naturalean aritu zen lanean, bisitariei harrera egiten eta ingurunea zaintzen.