Os irmáns Elhuyar triunfan nos dardos

2014/01/01 Ibarra Basabe, Edorta - EHUko Elektronika Aplikatuko Ikerkuntza Taldeko (APERT) ikertzailea Iturria: Elhuyar aldizkaria

Retrato dos irmáns Fausto e Juan José Elhuyar.

No deporte, do mesmo xeito que noutros ámbitos da sociedade, destaca a influencia da ciencia e a tecnoloxía. Cambiando a forma de adestrar e creando novos alimentos enerxéticos, a ciencia conseguiu mellorar o rendemento dos deportistas profesionais. Ademais, as melloras conseguidas grazas aos novos materiais e deseños foron moi evidentes nos deportes nos que se utilizan dispositivos como ciclismo, fórmula uno, lanzamento de xavelina e salto de pértega.

As achegas da ciencia vasca tamén tiveron moito que ver no mundo do deporte. Neste sentido, neste artigo falaremos sobre o wolframio descuberto polos irmáns Elhuyar. Una vez resumida a historia do descubrimento deste material, coméntanse as principais características do wolframio. Paira finalizar, explicaremos en que consiste a revolución no deporte dos dardos, e falaremos da tecnoloxía dos dardos.

O descubrimento dos irmáns Elhuyar

Científicos do norte de Europa que investigaban o wolframita sospeitaron por primeira vez a existencia do wolframio. Peter Woulfe foi o primeiro químico inglés en 1781. No mesmo ano, o farmacéutico químico Carl Wilhelm Scheele e o químico Torbern Bergman obtiveron ácido tungsténico en Suecia, pero non foron capaces de illar do ácido o metal.

A táboa de densidades másicas e dalgúns materiais aproximados aparece. Ao aumentar a porcentaxe de wolfram da aliaxe aumenta a súa densidade.

Mentres traballaba no laboratorio de Bergman, Juan José Elhuyar obtivo ácido tungsténico 1. por conta propia. Con todo, até 1783 os irmáns Elhuyar non conseguiron illar o wolframio con carbón vexetal no laboratorio de química do Real Seminario de Bergara. Un tempo despois, o descubrimento dos irmáns Elhuyar publicouse nas principais revistas científicas europeas, e a noticia difundiuse por todo o mundo.

A miúdo utilízase o termo tungsteno paira designar ao wolframio. Esta palabra provén de Suecia e significa 'pedra pesada'. Esta palabra explícanos claramente una das características do wolframio, xa que é un metal de moi alta densidade (19,24 g/cm) Servizos a densidade másica do wolfram puro é de ao redor, 2,44 veces a do ferro). A isto hai que engadir que este metal presenta una temperatura de fusión moi alta (uns 3.422ºC). Doutra banda, é un material de baixa toxicidade. Por exemplo, o uranio ten una densidade similar ao wolframio, pero ao ser este un material radioactivo, non é útil paira moitas aplicacións.

Estas características permiten utilizar aliaxes con wolframio en diferentes aplicacións. Un exemplo destas aplicacións son os arames de lámpadas incandescentes, os escudos de calor a alta temperatura ( heat shield , en inglés), lubricantes a alta temperatura, taladradoras, cortantes resistentes ao desgaste, serras circulares, lastre paira avións comerciais e, como veremos a continuación, dardos.

Conta de densidade

Bascongada polo Basco No século XX, o Real Seminario de Bergara. O seminario foi impartido por investigadores punteiros da época. Ed. Indalecio Ojanguren/CC-BY-SA

Na maior parte das fases dos torneos de dardos, o obxectivo dos xogadores é conseguir a máxima puntuación (o chamado vinte triplo é o que maior puntuación outorga en puntuación). Os xogadores teñen que lanzar tres dardos en cada rolda, polo que os dardos que están pegados na diana convértense en obstáculos paira os que faltan por lanzar. Hai que ter en conta que os triplos tan importantes no xogo teñen una superficie moi pequena (310 mm Servizos , aproximadamente). En consecuencia, canto máis grosos sexan os vibros, máis difícil é, en principio, obter altas puntuacións.

Tradicionalmente utilizouse o latón na construción de barrís de dardos, material que se traballa mecanicamente de forma moi sinxela Servizos ... Con todo, os dardos construídos con este material adoitan ter un volume excesivo.

Como se explicou anteriormente, o wolframio ten una densidade de masa moi elevada e una toxicidade baixa. É, por tanto, un candidato idóneo paira construír dardos. O primeiro dardo comercial de wolframio lanzouse ao mercado en 1972, cando as puntuacións medias dos xogadores profesionais aumentaron considerablemente. Na actualidade non se cuestiona a contribución do wolframio ao xogo do dardo.

O wolframio é un material moi duro, pero á vez fráxil. Paira facer fronte a este problema utilízanse aliaxes. Por exemplo, a aliaxe con 80% de wolframio e 20% de níquel é una das máis utilizadas na vibración. A densidade desta aliaxe é aproximadamente o dobre da densidade do latón. A medida que se avanza na tecnoloxía da construción dos dardos, conseguiuse traballar en aliaxes de maior contido en wolfram e construíronse dardos que se aproximan á densidade do wolfram puro (utilizáronse con éxito aliaxes de até un 97% de wolframio paira elaborar os dardos).

O futuro da tecnoloxía dos dardos

A pesar de que parece que os Dardos tocaron tecnoloxicamente, os enxeñeiros das máis prestixiosas firmas de dardos non pairan de traballar paira melloralas. Por exemplo, seguen investigando moito no campo da aerodinámica. Doutra banda, sabemos que hai moita xente que ten alerxia ao níquel. Una posible solución é utilizar cobre en lugar de níquel, pero esta opción non é moi utilizada. No seu lugar, as capas ( coating , en inglés). Algúns fabricantes de dardos desenvolveron capas de nitruro de titanio paira cubrir o barril. Ademais, a adherencia dos dardos ( grip, Din que melloran estas capas. Por último, é interesante mencionar que a combinación de wolframio e renio permitiu fabricar barrís obtendo una maior densidade de masa. Con todo, o renio é un material moi escaso e caro. Aínda non está moi claro si os altos custos económicos que supón o uso do renio xustifican a baixa mellora conseguida.

Como vimos ao longo do artigo, o descubrimento dos irmáns Elhuyar e outras solucións tecnolóxicas han tido una gran influencia no deporte dos dardos. Queda por ver o camiño a seguir no futuro pola tecnoloxía dos dardos. O que está claro é que a tecnoloxía pode seguir beneficiándose do deporte.

Observacións

A alta puntuación do wolfreno facilita a consecución. Na imaxe pódese ver a puntuación máxima (cento oitenta puntos). Como a diferenza entre xogadores profesionais non é moi grande, este tipo de detalles son importantes. Ed. Edorta Ibarra

1. Paira obter a información técnica necesaria paira mellorar o sistema de produción de canóns, Juan José Elhuyar traballou como espionaxe por toda Europa paira a coroa española. Nesta viaxe, o maior dos irmáns Elhuyar estivo nas escolas dos prestixiosos químicos Bergman, Hjelm e Scheele.

Servizos Os xogadores agarran o dardo polo barril. O latón e o wolframio son moi esvaradíos polo que é necesario traballar os barrís paira crear elementos que aumenten a fricción.

Bibliografía >

Alderman, D.: BDO Playing Rules - Sport of Darts. British Darts Organisation Ltd. Abril (2011), 1-12.
Butterfield, J.: Wolfram - or do we mean tungsten?. Stainless Steel World. Maio (2011), 37-38.
Kortabarria, B.: "Ciencia e tecnoloxía en todos os ámbitos do deporte", en Elhuyar, 201 (2004), 25-27.
Puche, Ou., "Os irmáns Elhúyar, descubridores do Volframio" en Fundetel, 5 (2001), 73-84.
Rodriguez, F.: "Irmáns Elhuyar, illamento do wolframio e relacións secretas coa coroa española", en Uztaro, 51 (2004), 11-22.
Compoñentes dos dardos e as súas funcións Segundo a normativa internacional, un dardo pode ter catro compoñentes principais: punta, barril, azcona e pluma. Dependendo do tipo de diana que se utilice, a punta do dardo pode ser de metal (xeralmente aceiro) ou de plástico.
O barril ten a maior parte da masa do dardo. A masa do barril adoita ser de 14-18 g nos dardos con puntas de plástico paira garantir a integridade da diana electrónicas. Pola contra, os dardos de punta metálica non poderán superar os 50 g. A distribución da masa pode ser homoxénea ao longo do barril ou concentrada nalgunha zona do mesmo. Normalmente selecciónanse en función da técnica de tiro do xogador, tanto a masa do barril como a súa distribución.
O azkona é un elemento que une o barril e a pluma (o nylon e o aluminio son os materiais máis utilizados na construción de tézalas) e pode ser de varias lonxitudes. A función da azcona e a pluma consiste en estabilizar o voo do dardo, balanceando o dardo ( wobble , en inglés) durante o voo. Aínda que o voo do dardo é basicamente parabólico, este oscila horizontal e verticalmente, podendo virar sobre o seu eixo. Combinando adecuadamente a azcona e a pluma, os xogadores poden axustar o ángulo de entrada dos dardos respecto á diana.