Bilatzailea
Efemerideak
Hilabete hontako efemerideak
2026-01-01
Ana Zubiaga Elordieta
Genetikako katedraduna EHUn. Minbiziaren biologiaren eta genetikaren arteko lotura ikertzen du.
2026-01-02
Mary Almond fisikaria
Paleomagnetismoan lan egin zuen, Lurrak iraganean zuen eremu magnetikoa aztertzen duen diziplina, arroketan markatutako prozesu fisiko-kimikoen bidez.
2026-01-03
Mary Strong Clemens botanikaria
Flora-espezimenak arretaz bildu zituen bere bizitzan zehar, Filipinetako, Borneoko, Txinako, Australiako eta Ginea Berriko urruneko tokietan.
2026-01-04
Jessie MacWilliams matematikaria
"The Theory of Error-Correcting Codes" liburu entziklopedikoa idatzi zuen Neil Sloan matematikariarekin batera. 1977an argitaratua, lorpen handia izan zen.
2026-01-05
Penelope Whetton klimatologoa
Aditua zen berotze globalaren eta haren inpaktuen ondoriozko klima-aldaketaren eskualde-proiekzioetan. Nazio Batuen Klima Aldaketari buruzko Gobernu arteko Aditu Taldearen (IPCC) 3., 4. eta 5. ebaluazio-txostenen egile nagusia izan zen. Laugarren txostenak Bakearen Nobel Saria jaso zuen 2007an.
2026-01-06
Mira Zore-Armanda ozeanografoa
Adriatikoko gazitasun-aldaketak, Artikoko izotz-estalkiaren hedadura eta Mediterraneoko hegoaldeko presio-gradientea aztertu zituen.
2026-01-07
María Josefa Jiménez Cisneros arkeologoa
Cádizko lehen karta arkeologikoa egin zuen eta aztarnategi cadiztarrak ikertu zituen, garai punikotik musulmanera bitarte.
2026-01-08
Virginia Tower Norwood fisikari aeroespazial eta asmatzailea
Landsat programan parte hartu zuen, Landsat 1 satelitean lehen aldiz erabili zen espektro anitzeko eskanerra diseinatzen.
2026-01-09
Belen Alonso itsas geologoa
Itsaspeko haranak eta itsas hondoak aztertu zituen, eta nabarmen lagundu zuen itsas ingurunea ezagutzen.
2026-01-10
Filomena Nitti biokimikaria
Daniel Bovet senarrarekin eta Federico anaiarekin batera, sulfonamidei eta kurare sintetikoari buruz egin zituen ikerketak funtsezkoak izan ziren farmakologian. Adrenalinak, azetilkolinak eta histaminak egitura kimikoan antzekotasunak dituztela aurkitu zuten. Erreakzio alergikoen eragile nagusia histamina dela ere jakin zuten eta, 1944an, pirilamina garatu zuten, lehen farmako antihistaminikoa.
2026-01-11
Doris Holmes Blake entomologo eta ilustratzaile zientifikoa
Krisomelidoetan (hostoetako kakalardoak) aditua zen.
2026-01-12
Stella Vivian Cunliffe estatistikaria
Erresuma Batuko Errege Estatistika Elkarteko buru izan zen lehen emakumea izan zen.
2026-01-13
Maria Sibylla Merian naturalista eta ilustratzailea
Beldar eta tximeleten bizi-zikloko faseak zehaztasunez aztertu eta marraztu zituen. Intsektuak inork ordura arte ez bezala irudikatu zituen
2026-01-14
Ann Chapman limnologoa
Ur-ekosistema kontinentalen azterketan aitzindaria izan zen. 1971n, hiru asteko espedizio zientifikoa zuzendu zuen Antartidara; Antartidako espedizio zientifiko bat zuzendu zuen lehen emakumea izan zen.
2026-01-15
Sophie Kowalevski matematikaria
Bere ekarpenik ezagunena ekuazio diferentzialei buruzko Cauchy-Kovalevskaiaren teorema da. 1888an, Frantziako Zientzien Akademiaren Bordin saria eskuratu zuen, “Kowalevskiren ziba” gisa ezagutzen den gorputz solidoen errotazioari buruzko lan batekin.
2026-01-16
Phyllis Bolds fisikaria
AEBko Air Force Flight Dynamics Laboratory-n lan egin zuen. Bertan hegazkinen bibrazioak eta hegaldien dinamika aztertu zituen.
2026-01-17
Alicia Dickenstein matematikaria
Geometria aljebraikoan egindako lanagatik da ezaguna, batez ere geometria torikoan. Matematikaren arloan TWAS Saria (Munduko Zientzien Akademiarena) jaso zuen 2015ean.
2026-01-18
Sonia Cotelle kimikaria
Polonioaren ikertzen aritu zen, eta, ustez, ezbeharrez polonioa irenstearen eraginez hil zen.
2026-01-19
María Guadalupe Guzmán Tirado birologoa
L'Oréal-Unesco Saria jaso zuen Emakumeak Zientzian sailean, dengearen patogenesia, tratamendua eta prebentzioa hobeto ulertzen laguntzeagatik.
2026-01-20
Marie-Anne Pierrette Paulze kimikaria
Marie Lavoisier izenez ezaguna, kimika modernoaren amatzat hartzen da.
2026-01-21
Maria Petronella Löhnis fitopatologo eta mikrobiologoa
Patataren gaixotasunak aztertu zituen. Ohartu zen Rhizobium bakterioek ezin dutela nitrogenoa finkatu kultibo hutsean.
2026-01-22
Annie T. Randall estatistikaria
Adinean aurrera joatean gertatzen diren garuneko aldaketa fisiologikoen eta gaitasun psikologikoen eta sintoma psikiatrikoen arteko lotura aztertu zuen.
2026-01-23
Josefa Molera
Espainian egin zen lehen gasen kromatografoaren sortzaileetariko bat izan zen. Kimika Fisikoko Institutuan Zinetokimikako saila sortu eta zuzendu zuen erretiratu zen arte.
2026-01-24
Lubna Hamid Tawfiq Tahtamouni biologoa
Ezaguna da bularreko minbiziari buruz egindako lanengatik eta mundu arabiarreko neskek karrera zientifikoak egin ditzaten bultzatzeagatik.
2026-01-25
Rina Monti biologo eta limnologoa
Histologian eta anatomia konparatiboan aditua zen, eta Italiako lehen Limnologia eskola garatu zuen.
2026-01-26
Olga Tufnell arkeologoa
1930eko hamarkadan Tel Lakix aztarnategiaren indusketan parte hartu zuen. Hogei urtez aritu zen indusketa hura ikertzen eta haren txostena idazten. Lan hura Palestinako arkeologiaren erreferentziazko liburua nagusia da.
2026-01-27
Evelyn Fix estatistikaria
Joseph Lawson Hodges Jr.-ekin batera, bizilagun hurbilenaren araua definitu zuen, ikasketa automatikoko teknologiak garatzeko metodoa.
2026-01-28
Andreína Bocchino paleontologoa
Ornodunen paleontologian egindako lanagatik da ezaguna. Arrainen eta ugaztunen fosilekin egin zuen lan batez ere.
2026-01-29
Alice C. Evans mikrobiologoa
Bruzelosia transmititzeko mekanismoa aurkitu zuen, eta behi-esnea pasteurizatzea gomendatu zuen gaixotasun hori saihesteko.
2026-01-30
Mavis Freeman bakteriologoa
1937an, Macfarlane Burnet biologoarekin batera, Q sukarraren jatorria identifikatu zuen: Coxiella burnetii bakterioa.
2026-01-31
Irma Wyman
Pentsamendu sistemikoan espezializatutako lehen ingeniari informatikoetako bat izan zen. Horrez gain, ingeniaritzan, informatikan eta antzeko arloetan emakumeak aritzearen garrantzia defendatu zuen.
