Copreci na aventura espacial
1999/01/01 Kortabarria Olabarria, Beñardo - Elhuyar Zientzia Iturria: Elhuyar aldizkaria
![](images/A139022.jpg)
4, 3, 2, 1, 0… Nunha época, nos inicios da aventura espacial, cando, polo lado da física, un foguete que dominaba a ignorancia debía ser enviado ao espazo. Non era como xogar á lotaría, porque a base da ciencia estaba aí, pero moitos suxeitaban a respiración ao comezar a conta atrás e non relaxaban o corazón ata que vían o foguete no ceo. Hoxe en día, enviar un foguete ao espazo é bastante común. Con todo, todo debe estar perfectamente interrelacionado, tanto o que depende do ser humano como o que foxe da súa capacidade (por exemplo, as circunstancias meteorolóxicas). En caso contrario non hai foguetes que se estendan.
Buscando novas tecnoloxías
A pesar de que, como noutros moitos tipos de tecnoloxías, producíronse avances espectaculares nas tecnoloxías espaciais, as persoas que traballan na cooperativa Copreci de Aretxabaleta viven de maneira especial os lanzamentos de foguetes, sobre todo do foguete Ariane da Axencia Espacial Europea. De feito, no momento máis crítico paira enviar ao espazo o foguete Ariane, na conta atrás, comezan a traballar os sensores que Copreci fabrica paira Ariane, a Axencia Espacial Europea, até agora pertencente á ESA.
![](images/A139022-a.jpg)
A colaboración entre a ESA e Copreci non é de neste momento. Pasaron varios anos desde o inicio desta relación. Na cooperativa de Aretxabaleta Copreci, situada na estrutura de MCC, fabrícanse principalmente pezas paira electrodomésticos. Actualmente destina o 70% da súa produción ao exterior, aos mercados europeos, asiáticos e norteamericanos e suramericanos, ás empresas de electrodomésticos destes mercados. En 1987 MCC decidiu que non podía quedar fóra da carreira espacial e entrou en contacto coa ESA
Como consecuencia diso, na actualidade fabrícanse en Copreci os sensores do foguete Ariane. Paira comezar con esta nova tarefa, MCC e Copreci buscaban a adquisición de novas tecnoloxías espaciais que puidesen ser utilizadas no ámbito dos electrodomésticos. Desde que se estendeu o campo dos sensores, Copreci acumula coñecementos e experiencia na soldadura por ultrasonidos, a soldadura por feixe de electróns, a microsocidad e técnicas extensométricas.
![](images/A139022-g.jpg)
Esta experiencia permitiu á cooperativa ofrecer numerosos servizos no campo da soldadura noutras empresas, así como una participación directa no sector de automoción e electrodomésticos en numerosos proxectos: Game I, Game II e Esprit, por exemplo.
Ademais da tecnoloxía, o coñecemento e a experiencia, a área de sensores demostrou á vez que é un bo negocio, é dicir, achega diñeiro. Ademais, parece que pode achegar máis diñeiro, xa que a partir do ano 2000 os voos de Ariane aumentarán.
Sensores, sinal de precisión
![](images/A139022-b.jpg)
Para que volvamos á conta atrás, o papel dos sensores que fan en Copreci é importante nestes momentos. O motor Vulcano, do foguete Ariane, puxo en marcha e estase quentando lentamente para que salga cara ao espazo, entre outras cousas, queimando certa cantidade de hidróxeno e osíxeno. Se non é así, non haberá tiros. Os sensores de Copreci están a traballar nestes momentos paira medir esas cantidades de osíxeno e hidróxeno, que é a súa función. Se deron a volta ao ceo!
Nos últimos tres voos de Ariane utilizáronse os sensores fabricados en Copreci, cada un con 150. A montaxe de sensores comeza en Bordeus, na Société Européenne de Propulsion, onde se desenvolve o corazón dos sensores.
Aínda que o corazón dos sensores vén de fóra, o corpo ou o traxe realízase en Copreci. A montaxe realízase na sala branca da área de Sensores do taller, dotada de cabinas de fluxo laminar. A situación nesta sala é especial, variando cada hora un 17,1% do osíxeno, mantendo una temperatura media de 20,6 ºC e una humidade do 42%. Os que traballan nel, do mesmo xeito que nalgunhas zonas dos hospitais, circulan co pelo e os pés cubertos, e na boneca levan as pulseiras de ferro colocadas paira evitar electricidade estática.
![](images/A139022-d.jpg)
Desta forma non se producen danos nos circuítos eléctricos dos sensores. De feito, as conexións eléctricas dos sensores tamén se soldan na sala branca mediante o sistema de microsoldado. Utilizan fío de aluminio e silicio de 50 micrómetros, soldados mediante microscopios.
A soldadura das pezas mecanizadas que compoñen o sensor realízase mediante un sistema de feixe de electróns que permite soldar metais de diferentes composicións, obtendo soldaduras que dificilmente se farían cos sistemas convencionais de soldadura. Un detector de fugas é o encargado de realizar a proba de impermeabilización das pezas soldadas mediante feixes de electróns, detector capaz de verificar de forma automática o control de pezas cun volume inferior a 100 litros. O detector de fugas realiza a detección en 9 segundos.
Tal e como se comproba a fiabilidade das pezas dos sensores en cada fase de produción, una vez finalizado a montaxe tamén se realizan revisións paira asegurar o correcto estado do sensor.
![](images/A139022-e.jpg)
A presión mídese por unha banda. De feito, a función destes sensores no motor Vulcano de Ariane V é medir a presión, polo que se miden as medias de presión e sométense a presión. Paira iso, todos os sensores introdúcense en tres máquinas de presión e realízanse diferentes medicións. Doutra banda, realízanse medidas do sinal eléctrico do sensor mediante un escáner capaz de medir una resistencia de até 30M, una tensión de até 300V e una temperatura de -200ºC a 400ºC.
Os sensores tamén se someten á vibración, xa que cando se coloquen no foguete deberán soportar as vibracións do motor Vulcano e as vibracións das turboponpas do foguete. No taller utilízase un sistema de envase pechado paira reflectir esta realidade. Consta de xerador de vibracións, vibrador, amplificador e acelerador. Ao polo en marcha, a terra de Copreci, ademais dun ruído moi intenso, vibra. Debido a que no momento do seu lanzamento van sufrir grandes oscilacións, finalmente realízanse probas de temperatura con sensores.
![](images/A139022-f.jpg)
Introducen os sensores nun recipiente climático pechado e utilízanos a temperaturas entre -80ºC e 180ºC. O envase climático ten una capacidade de subir ou baixar 2ºC nun só minuto. Se se superan todas as probas, os sensores danse por finalizados. De aí o motor Vulcano do foguete Ariane. A pesar de que a tecnoloxía avanzou moito na actualidade, e que como se indicou a través destas liñas é garantía dun traballo ben, fino e preciso, estamos convencidos de que cada vez que se inicia a conta atrás de Ariane, os latexados de corazón dos que traballan na área de Sensores de Copreci son máis rápidos do habitual.
![](https://elia.eus/static/elhuyar/img/elia_RGB.png)
Gai honi buruzko eduki gehiago
Elhuyarrek garatutako teknologia