Os peixes falan de ecoloxía durante as comidas
2014/05/01 Bachiller Otamendi, Eneko - Biologian doktorea Iturria: Elhuyar aldizkaria
![](/media/photologue/photos/CAF-Elhuyar%202013%20txapa%20eta%20Tesia.jpg)
O protagonismo das anchoas no Golfo de Bizkaia durante a última década, vén da man dos pescadores vascos. Con todo, máis aló das anchoas, en xeral púxose de manifesto a diminución da cantidade de peces dispoñibles no mar, o que influíu directamente na actividade dos pescadores. A investigación pesqueira demostrounos que, por unha banda, o cambio climático e, por outro, o exceso de pesca, a situación da pesca pode empeorar no futuro si non coidamos o ecosistema mariño. Así, coñecer ben o funcionamento do ecosistema é de vital importancia paira garantir una pesca sustentable, tendo en conta que o coñecemento que temos respecto diso segue sendo limitado en moitos aspectos. Por exemplo, sábese que as principais especies de peces pelágicos teñen como principal fonte de alimento o zooplancton, e que os cambios na abundancia e composición do zooplancton derivados dos climas e estruturas oceanográficas poden afectar directamente ao recrutamento dos peixes. Por tanto, pódese afirmar que a alteración da composición e abundancia do alimento dos peixes, na medida en que iso repercuta directamente na cadea trófica, pode ter consecuencias tráxicas na abundancia e difusión dos mesmos.
Neste sentido, o obxectivo principal desta tese é analizar que comen as principais especies pelágicas menores presentes no golfo de Bizkaia. Así, ademais da determinación da dieta, analizáronse as posibles limitacións e a competitividade dos peixes na alimentación, establecendo superposiciones de dieta en función do espazo e o tempo que se consideren imprescindibles na supervivencia da poboación destas especies e, por tanto, na regulación, e as interaccións entre especies. É a primeira vez que leva a cabo una investigación deste tipo no Golfo de Bizkaia, na que se abriron preto de 800 estómagos de peixe, nos que se identificaron individualmente máis de 90.000 presas e medido máis de...
![](https://zientzia.eus/site_media/photologue/photos/cache/1-ikerketa-kanpaina_galeria.jpg)
Paradoxo da alimentación da anchoa xuvenil
Como se mencionou anteriormente, aínda que a anchoa europea ha recibido o maior interese da investigación científica durante a prohibición da pesca desta especie (2005-2010), neste período trátase da primeira investigación que estuda a ecoloxía trófica da anchoa no golfo de Bizkaia. Deste xeito, comprobouse que os xuvenís de anchoa presentan un comportamento alimentario particular, sen necesidade de profundar nas características da súa dieta. De feito, entre 2003 e 2010, no outono, analizando o peso do estómago das anchoas novas tomadas paira mostras (grao de enchido do estómago segundo zonas), tanto fóra da plataforma continental como no noiro continental, ao ser a concentración de zooplancton dispoñible menor, o peso do estómago das anchoas novas é maior (medido este peso respecto ao peso total do peixe) que no interior da plataforma continental.
![](https://zientzia.eus/site_media/photologue/photos/cache/2-frantziako-kostaldea_galeria.jpg)
Pero, como poderían ser as dúas primeiras zonas mencionadas, a pesar de ter menos alimentos? Por unha banda, porque ao non ser tan turbulento a auga da zona, pódese atrapar máis facilmente o gran zooplancton que parece máis interesante energéticamente, e por outro, porque aumenta a posibilidade de escapar aos mozos de anchoa das presas. Ademais, parece que o alto grao de enchido gástrico (elevado peso) pode ser un indicador de bo estado biolóxico, o que pode contribuír en gran medida á supervivencia invernal (recrutamento) do stock xuvenil de anchoa.
Con todo, a información que nos achega o peso dos estómagos é útil pero, por outra banda, limitada, pola apertura do estómago dos peixes e polas diferenzas que se observaron entre especies é de especial interese. Analicemos, por tanto, como son as dietas das principais especies pelágicas consideradas nas campañas oceanográficas de investigación dos anos 2008 e 2009 (BIOMAN, ECOANCHOA, PELACUS, JUVENA) de maio a setembro e durante o día e a noite nas distintas zonas xeográficas do golfo de Bizkaia.
Capturas de peces: moitos pequenos, poucos grandes
Todo o que os peixes teñen á súa disposición no mar, si é accesible por vía oral, cómeno? Si. Esta pregunta parece sinxela. Pero, que suxeririamos si dixésemos que os peixes grandes comen principalmente presas pequenas? De feito, as anchoas do golfo de Bizkaia ( E. encrasicolus ), as sardiñas ( S. pilchardus ), os chicharros negros ou atlánticos ( T. trachurus ), os chicharros brancos ou mediterráneos ( T. mediterrus ), o verdel atlántico ( S. scorrelus ), os chopeles ( Bogs. colias ), a contorna da competencia paira a comida ( Sellés ( Intres ( Intres ) e Intres ( ). Por outra banda, tanto o tamaño das capturas como das capturas poden determinar en parte a súa bioloxía e ecoloxía. Neste sentido, os resultados deste estudo demostraron que un alto ancho de boca respecto ao tamaño corporal non ten por que limitar o tamaño da presa/presa nin a distribución do cociente de biomasa. De acordo con iso, os depredadores capturan ás presas de todo o rango de tamaños dispoñibles, incluídas as de menor tamaño, e, a medida que van crecendo, engaden maiores presas á súa dieta, sempre que poidan ser capturadas. Obsérvase, por tanto, un alto grao de solapamiento na composición da dieta, mesmo entre peixes de distinto tamaño. Así, os chicharros son os únicos que parecen especializados en grandes presas.
![](https://zientzia.eus/site_media/photologue/photos/cache/3-arrain-espezieak_galeria.jpg)
O menú de peixes non depende do seu tamaño
As diferenzas entre as dietas dos peixes pequenos pelágicos tamén poden estudarse atendendo ás diferenzas no comportamento alimentario asociado á posibilidade de obter presas. Comparouse o zooplancton de cada punto de mostraxe (mostras de auga tomadas coas redes de Nozovet) co contido de estómago dos peixes autóctonos, e os resultados indican que os peixes que comparten una mesma fosa aliméntanse da mesma fonte de alimentos e que a súa alimentación está composta maioritariamente por pequenos zooplancton (por exemplo, copépodos). De feito, os chicharros e verdel máis grandes, por exemplo, comen as mesmas especies de presa que as anchoas máis pequenas. En canto ao consumo de grandes presas (por exemplo, eufausiáceos, decápodos e misidos) que requiren maior esforzo paira os peixes, este depredador observouse con maior frecuencia nos casos de chicharro negro e branco, así como nos casos de verdel atlántico e makaela. Por tanto, poderiamos dicir que as dúas especies mencionadas parecen dominar ao resto, como a anchoa, a sardiña, a boga e a sardiña de xitano, a medida que mostran una maior tendencia á captura de grandes presas, sobre todo durante a noite.
Ademais, como se viu no caso das anchoas novas, estes resultados suxiren que a limitación visual pode xogar un papel importante no éxito dos peixes na depredación. No entanto, dado que a dieta está composta principalmente por organismos de pequeno tamaño relativo, as dietas son similares en canto ás especies inxeridas. Con todo, atendendo á composición da dieta, pódese apreciar un elevado grao de solapamiento entre pequenos peixes pelágicos, que varía en función da especie, tamaño, tempo e zona xeográfica da presa. Doutra banda, parece que o zooplancton dispoñible no mar limita a diversidade das capturas inxeridas, máis que as preferencias dos peixes cara ás presas. Das oito especies investigadas, a maior superposición da dieta dáse entre as tres especies de clupeidos (anchoa, sardiña e sardiña de xitano), e as anchoas presentan una maior actividade alimentaria que as sardiñas xitanas respecto das presas relativamente maiores. Con todo, o solapamiento dietético non ten por que implicar competencia alimentaria, polo menos mentres sobra alimentación, especialmente se falamos de pequenos zooplancton (por exemplo, copépodos).
![](https://zientzia.eus/site_media/photologue/photos/cache/4-arrainen-urdaila_galeria.jpg)
![](https://zientzia.eus/site_media/photologue/photos/cache/5-espezie-pelagikoak_galeria.jpg)
Influencia ecolóxica da cadea trófica nas anchoas
O exposto até agora pode pór en dúbida a utilidade desta investigación paira a xestión da pesca, xa que o simple coñecemento do que comen os peixes non parece que sirva paira garantir a sustentabilidade da poboación piscícola. Con todo, as interaccións entre os depredadores e, en particular, entre os depredadores, son na actualidade o tema principal da investigación pesqueira, xa que o coñecemento da dinámica das poboacións de peixes pode garantir a eficacia e sustentabilidade da futura pesca. Por que? Imos velo.
O zooplancton, os ovos de peces e as larvas prematuras dos peixes pelágicos son planctónicas e, en consecuencia, potenciais presas paira as especies piscícolas planctivas que compiten cos seus pais por adquirir alimento (o que denominamos "depredación entre competidores"). Tanto o canibalismo como a depredación entre competidores foron considerados por estudos previos como mecanismos de regulación entre especies en competencia. Tendo en conta isto, estimouse a taxa potencial de mortalidade que supón a depredación das principais especies pelágicas menores (incluída a depredación das anchoas, que pode considerarse canibalismo) nos temperáns estadios da anchoa, é dicir, nos ovos e larvas das anchoas. A mostraxe paira este estudo realizouse durante a posta da anchoa, polo que no estómago dos depredadores non se atopou apenas larín. Con todo, atendendo ao número de ovos de anchoa inxeridos por diferentes especies de peixes, os resultados indican que a depredación dos clupeidos e, en especial, das sardiñas, pode ter una gran influencia sobre a supervivencia dos ovos de anchoa: o impacto da sardiña e o verdel é superior ao que pode causar o chicharro negro, o chicharro branco, o bogas, a sardiña de xitano ou a anchoa.
Así, os resultados de 2008 suxiren, por exemplo, que cerca do 33% dos ovos de anchoa perdéronse por depredación da sardiña, valor que se situaba no 37% si tíñase en conta a depredación de todas as especies pelágicas pequenas antes mencionadas. Tamén se observou que estes valores poden variar moito ano tras ano. A frecuencia do canibalismo e da depredación entre competidores pode variar en función da abundancia relativa das especies de predadores e presas, a súa concentración e a superficie de solapamiento do hábitat. Por tanto, poderiamos dicir que as investigacións que se realizan paira estudar o recrutamento da anchoa e asesorar sobre o stock deberían ter en conta a depredación dos ovos de anchoa, xa que agora sabemos que a alimentación das especies pelágicas inflúe directamente na mortalidade da anchoa na súa fase temperá e por tanto na súa supervivencia.
Bibliografía
![](https://elia.eus/static/elhuyar/img/elia_RGB.png)