Baño
1996/09/01 Irureta Azkune, Onintza Iturria: Elhuyar aldizkaria
O inodoro inventouse en 1589, por suposto o tipo de inodoro que coñecemos na actualidade, é dicir, aquel que dispón dunha cisterna paira a vertedura de auga ao inodoro e que está unido á tubaxe de extracción de augas sucias. Da man do señor británico John Harington chegounos un invento tan curioso como imprescindible. Este señor británico non era de calquera xeito; a raíña Isabel I considerábaa fillo e traballaba no seu corte. O señor Harington traballaba como creador e inventor, pero non era coñecido por esa profesión. A nobreza escribía e traducía escritos e libros paira a raíña Isabel I.
Poderiamos dicir que ese home, que estudara nas mellores escolas de Inglaterra durante unha tempada, levoulles a dous traballos. Por unha banda traduciu os contos dun poeta italiano e dividiunos entre as mulleres da corte. Pronto chegou a sanción: Isabel I expulsouna da corte. Mentres traducía os escándalos contos que provocaron o enfado da raíña, o poeta italiano inspirou nalgún lugar e empezou a traballar coa cisterna.
Primeiro baño
O señor Harington, moi afeccionado ao palacio real, pediu que tamén construísen una gran casa paira el. En 1589, froito dunha intensa reflexión e traballo, estableceu un baño na súa nova casa. Co tempo a raíña perdoou ao seu fillo que traducise os vergoñosos contos e así un día visitou ao señor Harington.
Era o ano 1592 e por primeira vez un monarca británico utilizou a invención do señor Harington. O señor Harington tiña moita satisfacción porque ninguén tiña o dispositivo en casa, nin sequera a propia raíña. Non durou moito o palacio da raíña sen este descubrimento urxente. En 1597, no condado de Richmond, preto de Londres, no palacio da raíña, o nobre instalou o segundo baño.
Harington inventou o inodoro para acumular auga con cisterna e funcionaba con válvula. A válvula permitía a vertido da auga ao inodoro. O nobre británico recomendaba utilizar a cisterna dúas veces ao día, é dicir, dúas veces ao día.
![](images/A111038.jpg)
Foi un gran invento o XVI. No século XVIII grazas ao señor Harington, pero até agora só contamos dous baños: o da súa casa e o do palacio da raíña. Os aseos apenas comezaron a expandirse e a maioría seguiu utilizando o buraco do chan. Ao ser un sistema de orificio tradicional ou un sistema de novo aseo, as augas sucias recollíanse nun foso de gran profundidade, chamado pozo negro.
A evolución tecnolóxica da canalización das augas residuais foi moi lenta e do século XVI. Este sistema cisterna foi inventado polo escritor e tradutor da corte no século XIX, sen apenas cambios. Mantívose até finais do século XX.
Na década de 1770 Alexander Clummings fabricou o primeiro inodoro que chegaría ao público en Londres. No século seguinte, en 1857, Joseph Gayetty suavizou e fixo máis agradable o uso do baño: inventou o papel hixiénico. Desde que Harington ideou o baño ao longo dos séculos, numerosos inventores trataron de mellorar e adaptar o baño. XIX. A finais do século XX o enxeñeiro sanitario Thomas Crapper mellorou a cisterna do inodoro. A nova cisterna descargaba gran cantidade de auga en moi pouco tempo.
Na actualidade, polo menos nos países desenvolvidos, en todos os fogares temos aseos e en moitos casos máis dun. O noso sistema de evacuación de augas residuais é o máis estendido e baséase no efecto sifón. Algúns levan o depósito arriba e outros xusto encima do inodoro.
Ruta da auga
Cando damos á bomba do baño escoitamos ruídos e ruídos de auga. Pero seguro que nunca nos expuxemos a percorrido da auga. Aínda que non o vexamos, cada vez que tiramos á bomba prodúcese un feito sorprendente: a auga sobe polo tubo e logo baixa. Esta tarefa débese ao efecto sifón.
O primeiro paso paira pór en marcha este sistema de sifón é, por suposto, dar á bomba do baño. Co lanzamento da bomba do inodoro preténdese que a auga almacenada na cisterna envíese polo foso do inodoro. Pero, como dixemos antes, a auga non vai directamente cara abaixo. O tubo do sifón está por encima do nivel da auga, polo que dalgunha maneira a auga ten que subir. Cando damos á bomba movemos o disco e a auga sairá de abaixo cara arriba no tubo. Debido á presión atmosférica que soporta a auga da cisterna, todo a auga da cisterna continuará na mesma dirección, comezando cara arriba e despois cara abaixo.
A auga baixa polo buraco. A auga vai e a cisterna está a baleirarse. A cisterna quedou sen cisternas e agora hai que enchela de novo. A auga de enchido da cisterna provén do conduto que adoita estar xunto ou detrás do inodoro. Nesta tubaxe a auga atópase a presión e só se introducirá na cisterna una vez aberta a válvula. Pero, como sabe a válvula cando deixar pasar a auga?
O flotador é o que avisa á válvula. A medida que baixa a auga da cisterna, o flotador tamén baixa. Cando o nivel da auga quede por baixo da base do sifón, o aire entra na base do sifón e queda bloqueado. Nese momento o flotador está baixado ao nivel suficiente e a válvula ábrese. A auga comezará a introducirse na cisterna. A medida que a cisterna se vai enchendo, o flotador tamén aumentará. Co flotador subindo, a válvula comeza a pecharse e a auga diminuirá até pechar definitivamente a válvula. A válvula e o flotador son, por tanto, dous elementos moi importantes que deben coordinarse entre si formando un mecanismo de autorregulación. En definitiva, o correcto desaugadoiro e enchido da cisterna depende de ambos os compoñentes.
Agora temos a cisterna chea de auga. Despois de encher o inodoro, só temos que tirar da bomba e a auga retomará o percorrido que acabamos de mencionar.
- Entre 1856 e 1875 construíuse en Londres a primeira rede de rede de sumidoiros paira o tratamento e condución de augas residuais. Introduciuse unha rede de sumidoiros de 133 quilómetros de lonxitude e pola rede pasaban diariamente 454 millóns de litros de auga sucia.
- Na rede de sumidoiros de Nova York pasan diariamente 6.300 millóns de litros de auga sucia que se duplica o día que chove.
- Una cisterna convencional verte 7,5 litros de auga cada vez que tiramos á bomba.
- Cando tiramos da bomba do inodoro, cada persoa utiliza una media de 45 litros de auga ao día.
Grazas ao aire comprimido
Tamén é a segunda vía paira a evacuación de augas sucias. Con todo, este sistema non é moi coñecido e non se utiliza nos nosos fogares. Este tipo de cisternas hidroneumáticas funciona con aire comprimido. Contaremos cun gran depósito de auga en polietileno, que é hermético ao aire. Dada a panca situada na parte inferior do depósito, abrimos o paso á auga e a auga desprázase ao inodoro.
O inicio da caída da auga provocará o descenso das dúas válvulas situadas na parte superior do depósito. As válvulas deixan entón entrar aire. Por tanto, a auga foi ao inodoro e o depósito comezou a encherse de aire. Cando salga a auga volvemos darlle á panca, esta vez paira pechar o paso. O flotador baixa e a continuación comeza a entrada de auga pola tubaxe. A medida que o depósito se enche de auga, o aire comprímese e as dúas válvulas situadas na parte superior do depósito pechan a entrada de aire. Agora, o depósito está case cheo de auga e o aire comprimido.
![](https://elia.eus/static/elhuyar/img/elia_RGB.png)
Gai honi buruzko eduki gehiago
Elhuyarrek garatutako teknologia