Elhuyar zientziaren komunikazioa

CIMA-SIMA: ikerketa eta teknologia nekazaritzaren arnasbide

1997/07/01 Bengoa Ansa, Aitor Iturria: Elhuyar aldizkaria

Eusko Jaurlaritzako Industria, Nekazaritza eta Arrantza Sailaren ekimenez, hainbat ikerketa eta egitasmo bultzatu dira azken urte hauetan. Proiektu horiek guztiak aurrera eramateko, ikerketa-gune eta erakunde publikoak sortu ziren 80ko hamarkadan. Gaur egun, nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza alorretan dagoen egitura teknologikoa eta ikerketa-maila punta puntakoak dira. Ikerketa-gune hauetako batean ari da lanean gure solaskidea: Joaquín Salazar. Arkauten dagoen Nekazaritza Ikertzeko eta Hobetzeko Ikertokian (NIHI/CIMA) Sostengurako Unitate Teknikoko burua da. Arkauteko NIHI/CIMA eta Derioko NIHZ/SIMA-ren (Nekazaritza Ikertzeko eta Hobetzeko Zerbitzua) funtzionamendua eta ikerketa-lerroen berri eman digu.

Zetiaz-Elhuyar : Nola egituratzan dira ikerketa-zentro hauek?

A. Bengoa

J oaquín Salazar : Ikerketak Industria, Nekazaritza eta Arrantza Sailaren barruan dauden hiru zentroetan burutzen dira batez ere. Alde batetik, AZTI dugu eta bertan arrantza, ozeanografia, ingurugiroa eta elikagaien teknologia jorratzen dira; bestetik, Arkauteko CIMA eta Derioko SIMA daude eta horietan nekazaritza eta abeltzaintzaren inguruko ikerketak egiten dira.

Z-E : Zein da zehazki CIMA eta SIMAren eginkizuna?

J.S .: Arkauteko CIMAren eginkizun nagusia ikerketak egitea da. Landare eta abereen ekoizpena eta landareen osasuna lantzen ditugu. SIMAk, berriz, bi betebehar nagusi ditu: batetik, ikerketa, hau da, abereen patologia eta baliabide naturalen inguruko gaiak aztertzea eta, bestetik, zerbitzuak eskaintzea bertako laborategietan. Zerbitzu hauek abeltzain eta albaitariei eskaintzen zaizkie eta, adibidez, abereekin arazoren bat duen edonork bidal ditzake laginak laborategira eta bertan diagnostikoa egiten zaio. Lagin hauek estatu osotik iristen zaizkigu eta gure iritziz, zerbitzuek duten maila onaren seinale da hori.

A. Bengoa Ansa

Z-E : Zenbat ikertzaile eta langile daude zentroetan?

J.S : Bi eratako langileak ari gara lanean zentroetan; iraunkorrak edo finkoak eta proiektu zehatz batzuk egitera etortzen direnak, hala nola, bekadunak edo tesia burutzen ari diren ikertzaileak. Azken hauen kopurua aldatu egiten da urtez urte. Une honetan CIMAn guztira, ikertzaile, bekadun, administrazio eta mantenimenduko langileak kontuan hartuta, 48 lagun ari gara eta SIMAn 54. CIMA-SIMAn une honetan 60 bat proiektu ditugu martxan.

Z-E : Zein izaten da proiektu hauetarako diru-iturria?

J.S. : Zentroen aurrekontu osoa (langileak, mantenimendua, azpiegiturak, etab.) Industria, Nekazaritza eta Arrantza Sailak jartzen du, baina proiektuek hiru diru-iturri nagusi izaten dituzte: Europa, Estatua eta Eusko Jaurlaritza.

Arkauteko CIMAren eginkizun nagusia ikerketak egitea da. Derioko SIMArena berriz, ikerketak egitea eta zerbitzuak eskaintzea.
A. Bengoa Ansa

Z-E : Zein urratsetan gauzatzen da proiektu bat; nork finkatzen ditu ikerketen lehentasunak eta jarraitu beharreko metodologia?

J.S .: Lehendabizi Euskal Baserrialdeko Plangintza Orokorrean antolatzen diren lan-taldeek, helburu batzuk finkatzen dituzte. Helburu horiek aurrera eramateko mahai sektorialak eta mahai teknikoak osatzen dira. Mahai sektorialean ekoizleak, banatzaileak, transformatzaileak, zerbitzuak eta administrazioko arduradunak egoten dira. Mahai teknikoetan, berriz, ikerketa-zentroetako teknikariek hartzen dute parte. Gero bi mahaietatik etorritako proposamenak uztartuz, sektore desberdinen eskaerei jarraitzen eta proiektuak diseinatzen saiatzen gara. Edonola ere, oinarrizko ikerketa beharrezkoa dela uste dugu, ondoren aplikazio praktikoago bat izango duten beste proiektu batzuetan txertatzeko funtsezkoa baita.

Z-E : Badira urte batzuk bi zentro hauek lanean ari direla; zein izan da orain arte eginiko ikerketen balorazioa?

J.S. : Kontuan hartu behar dugu bi zentroak 1981. urtean transferitu zitzaizkiola Eusko Jaurlaritzari eta ordura arte eginiko lana oso bestelakoa izan zela. Gaur egungo SIMA garai hartan abereen osasunaz arduratzen zen laborategia zen eta CIMA Patataren Hobekuntzarako Estazioa. Eusko Jaurlaritzaren esku gelditu zirenean, ordea, azpiegiturak berritu eta ikertzaile eta langile asko kontratatu ziren eta, ondorioz, ikerketa-eremuak asko zabaldu ziren. 1981. urtetik hona eginiko ikerketak nabarmentzekotan patata-barietate berriak lortzeko eginiko saioak, Pinus radiata edo intsinis pinuaren hobekuntza bultzatu dutenak edo abereen gaixotasun kutsakorren inguruan landutako ikerketak azpimarra genitzake.

Hainbat barazkik tokian tokiko ezaugarri genetiko eta bereizgarriak gordetzeko ikerketak ere egiten ditugu, Gernikako piperrak kasu.
SIMA

Z-E : Gaur egun zeintzuk dira zetroetan garatzen diren ikerketa-lerro garrantzitsuenak?

J.S. : Horrenbeste proiekturen artean gutxi batzuk aipatzea oso zaila egiten zait; izan ere, askotan diru eta baliabide asko behar izan dituzten egitasmoak ezerezean gelditzen dira arrazoi desberdinak direla medio. Hurrena, berriz, proiektu xumeagoek emaitza apartak lortzen dituzte. Dena den, lan asko egiten ari gara, esate baterako, hainbat barazkik tokian tokiko ezaugarri genetiko eta bereizgarriak gorde ditzaten, hala nola, Tolosako babarruna, Gernikako piperra, Ibarrako pipermina, etab. Patatarekin ere antzeko zerbait egiten ari da, patata ereiten den eskualde desberdinetarako barietate egokienak lortzearren. Bestetik, ardi latxaren hobekuntza genetikoa ere lantzen ari gara eta dagoeneko emaitza ikusgarriak lortu ditugu, ardiko esne-produkzioa asko emendatu baitugu.

Patatak berebiziko garrantzia izan du Arkauteko laborategitan eta gaur egun ere, sektorea krisian dagoen arren, ikerketa-lerro nagusietako bat da. Argazkietan patataren prozesuko hiru une jasotzen dira: patata-landareak manipulatzen (1), patata-landare saila berotegian (2) eta neurketa lanak egiten (3). (A. Bengoa Ansa)

Z-E : Emaitza hauek nola plazaratzen dira? Dibulgazio-lanik egiten al da?

J.S. : Bai noski! Gure eginbehar nagusia ikerketa bada ere, emaitzak argitaratzen ditugu. Horrez gain, hainbat elkarte profesionalen ekimenez nagusiki, hitzaldiak eta ikastaroak ere eskaintzen ditugu eta, bide batez, horri esker nekazari eta abeltzainengana hurbiltzen gara.

Z-E : Etorkizunari begira, nolako proiektuak dituzue eskuartean?

J.S. : Azken urte hauetan hartu dugun bidea zuzena eta egokia dela iruditzen zaigu eta, aurrerantzean proiektu berriak egingo diren arren, ahalegin berezia egingo dugu hasita dauden proiektu nagusi horiek sendotzeko; ardi latxaren hobekuntza genetikoa, patata-barietate berriak entsaiatu, intsinis pinuaren hobekuntza, etab. Izan ere, kontuan hartu behar da proiektu batzuek oso epe luzera ematen dituztela lehen emaitzak; adibidez, basogintzan garatzen ari diren zenbait proiektuk ez du emaitzik emango zuhaitzak kozkortu arte eta, beraz, kasu horretan 20-25 urteko proiektua izango da. Horrexegatik da hain garrantzitsua hasieratik bideak ongi finkatzea.

Patatak berebiziko garrantzia izan du Arkauteko laborategitan eta gaur egun ere, sektorea krisian dagoen arren, ikerketa-lerro nagusietako bat da. Argazkietan patataren prozesuko hiru une jasotzen dira: patata-landareak manipulatzen (1), patata-landare saila berotegian (2) eta neurketalanak egiten (3). (A. Bengoa Ansa)

Z-E : Patatak historikoki berebiziko garrantzia izan du Arkauteko laborategietan; sektorearen egoera, ordea, ez da, nahi bezain ona. Nola uztartzen dituzue sektoreen gora-behera ekonomikoak eta ikerketen lehentasunak?

J.S. : Egia da lan asko dagoela egina patataren inguruan; orain, berriz, sektorea krisian dagoenez, ez du inork eskatzen horren inguruko ikerketarik. Baina horrek ez du esan nahi, guk patata albo batera utzi behar dugunik eta diodana ulertzeko hainbat arrazoi aipa daitezke; batetik, gaur egungo egoeraren atzetik oinarri sendoko ikerketak daude eta horri etekina atera behar zaio; bestetik, estatu espainolean ez du inork patata ikertzen eta, beraz, guk lan hori utziz gero, ez luke beste inork hartuko; eta azkenik, sektorea ez da beti krisian egongo.

Z-E : Zein iritzi duzu hainbeste zeresan eman duten landare transgenikoei buruz?

J.S. : Ez naiz aldekoa, baina ez dira nahastu behar landare transgenikoak eta bioteknologia. Landare transgenikoak bioteknologiari esker lortzen badira ere, horrek ez du esan nahi bioteknologia kaltegarria denik. Bioteknologia oso baliagarria da guretzat, esate baterako, gaitzen aurrean erresistenteak diren patata-barietateak lortzeko.

Patatak berebiziko garrantzia izan du Arkauteko laborategitan eta gaur egun ere, sektorea krisian dagoen arren, ikerketa-lerro nagusietako bat da. Argazkietan patataren prozesuko hiru une jasotzen dira: patata-landareak manipulatzen (1), patata-landare saila berotegian (2) eta neurketa lanak egiten (3). (A. Bengoa Ansa)

Oso bestelako kontua da, adibidez, soiarekin gertatu dena: landare transgeniko hauek herbizida baten aurrean erresistenteak dira eta herbizida horrek, soia transgenikoa ezik, gainerako belar eta landare guztiak akabatzen ditu; ondorioz, etekinak izugarriak dira. Guri ez zaigu interesatzen hektareako ahalik eta gehien ekoiztea, gure lurralde menditsua ez baita egokia horretarako. Gure helburua ingurugiroari ahalik eta kalterik txikiena eraginez kalitatezko produktuak ekoiztea da.

Gehitu iruzkin bat

Saioa hasi iruzkinak uzteko.

Saioa hasi

Erabiltzaile-izenik ez baduzu, eman izena

Pasahitza ahaztu zait

Jarraitu Zientzia.eus

Eduki gehiago

Gehitu zure bloga

Zientzia app

Webgune honek cookieak erabiltzen ditu zure nabigazio-esperientzia hobetzeko. Nabigatzen jarraitzen baduzu, ulertuko dugu cookie horien erabilera onartzen duzula. Onartu
Informazio gehiago
Babesleak

Kultura eta Hizkuntza Politika Sailak (Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak) diruz lagundua

Eusko Jaurlaritzako Industria, Merkataritza eta Turismo Saila
Gipuzkoako Foru Aldundia