Zientzia blogak

Padurak, itsas mailaren igoeraren zaindari

2016/07/04 Lurra berotzen eta itsas maila igotzen ari da. 2100. urterako gure kostaldean itsasoaren maila 29 eta 49 zentimetro artean igoko zela iragarri zuen AZTI-Tecnaliak. UPV/EHUko ikerketa batek klima-aldaketaren ondorioz aurreikusten den itsas mailaren igoerari aurre egiteko padurak berreskuratzea proposatzen du. Padurak ur geldiko eremuak dira, ez oso sakonak, lohitsuak ...
2016ko 26. asteko serieak

2016/07/03 Behin udaberriko serieak bukatu direla udakoak itzultzen jarraitzen dute. Hona asteak emandakoa Game of Thrones – 06×10 – Winds of Winter Denboraldiaren bukaera. Mendekuak aurrera eraman dituzte Arya psikopata batek eta Cersei soziopata batek, hasiera ikaragarri eta ikusgarri batean. Bere semeak bere buruaz beste eginda ere. Gainera Danaerys eta Tytionek eszenarik ...
Asteon zientzia begi-bistan #113

2016/07/03 Uxue Razkin Antropologia Antzinako zortzi himalaiarren genomak sekuentziatu ditu AEBtako eta Suediako ikerketa talde batek. Duela 3.150 urtetik duela 1.250 urte arte, eta hiru garai desberdinetan, bizi izan ziren zortzi lagunen arrastoak dira (Annapurna mendiaren bueltan dagoen natura erreserban aurkitutakoak). Hain zuzen ere, Asia ekialdeko antzinako giza genoma ...
Ezjakintasunaren kartografia #121

2016/07/02 Mapping Ignorance blogean hainbat artikulu interesgarri argitaratu dira. Hona hemen asteon plazaratu diren artikuluen laburpena. Korrika egitea modan dago, eta ez hori bakarrik, maratoiak egitea ere bai. Baina prestatuta al dago giza gorputza horretarako? Korrika egiteko gaitasunik ote du zuhaitzetatik jaitsitako bipedoak? Daniel Morenok lantzen du gaia: The ape who ...
Itxasne Azpitarte: “Bidea zabaltzeak oso alde onak ditu, baina gogorra da”

2016/07/01 Ana Galarraga / Elhuyar Zientzia Itxasne Azpitarte Iraculisek oso gaztetik zekien zer egin nahi zuen: ikertzaile izan nahi zuen. “Batxilergoan nengoenetik nekien ikerketan aritu nahiko nuela. Oso argi nuen; eta, enpresa batzuetan ikertzen bada ere, ikertzaile izateko doktore-tesia egitea da normalena. Beraz, bide hori hartu nuen”, aitortu du. Eta nanoGunen dago ...
Milaka urtez munduaren sabaia zaintzen

2016/06/30 Amaia Portugal Antzinako zortzi himalaiarren genomak sekuentziatu ditu AEBtako eta Suediako ikerketa talde batek. Haien DNAk lotura estua du gaur egungo sherpa eta tibetarrenarekin. Horrek erakusten duenez, kulturari dagokionez bilakaera izan bada ere, genetikoki, gaur egungo himalaiarrak garai batekoen ondorengo zuzenak dira. Himalaian bizitzeko kasta onekoa izan beharra dago: edonor ...
Narriadura kognitiboa oztopatzeko aplikazioa

2016/06/29 Adrian Alvarez Aitor Oteiza elgoibartarrak eta Irune Martinez ermuarrak aplikazio bat garatu zuten 2014an 50 urtetik gorako pertsonen narriadura kognitiboa oztopatzeko. Bi ekintzaile gazte hauek elkar ezagutu zuten Ermuako Izarra Center-en, biek egitasmo bera partekatzen zutelako: nagusientzako aplikazio bat garatzea. Iruneren hasierako ideia paperezko joko antzerako bat garatzea zen, berak ...
Zientzia jalgi hadi plazara (7): Kontakizun berria eraikitzen

2016/06/29 Aurreko ataletan nire ustez zientziagintzaren helburuak, protagonistak, etika, oztopoak, komunikazioa eta euskararekin harremana zeintzuk diren azaldu ditut. 6 esparru horietan egiten dudan diagnostikoa partekatu dut, nire esperientziatik zein ahulgune eta indargune ikusten ditudan. Gaian dudan ikuspuntua zehazteko, nire pentsamendu sakona partekatzeko eta horrela nire praxia ulertzeko. Zientziagintzan kontakizuna (ingelesen narrative ...
Irakurgai gomendatuak (X): zientzia ardatz

2016/06/28 Josu Lopez-Gazpiok udako oporrak baino lehen ikastaroko balorazioa egin digu Tolosaldeko Atarian. Merezitako oporren ostean indarrez itzuliko dela ziur nago.
Eguzki-erlojuak

2016/06/28 Esteban Esteban Zer ordu da? Egun erraz erantzun dezakegu erlojuan edo telefonoan begiratuta, baina beste garai batzuetan ez zen hain erraza. Eguzki-erlojuen garapena Antzinako jendeak bazekien gutxi gorabehera zer ordu zen, itzalen bidez. Hemendik ikusita, Eguzkia orduak pasa ahala mugitzen da, eta itzalak aldatzen doaz Eguzkiarekin batera, eta itzalen luzerak ...
Giza papilomabirusaren aurkako borroka

2016/06/27 Nerea Fontecha, Miren Basaras, Jose C. Quilez, Silvia Hernáez, Daniel Andía eta Ramon Cisterna Giza papilomabirusaren (HPV-Human papillomavirus) transmisioa kutsatutako azalen arteko kontaktu zuzenaren ondorioz ematen da. Papilomabirusak eragindako infekzio genitala munduan sexu bidez transmitituriko infekzio (STI) ohikoena kontsideratzen da, zeina urtero 250.000 emakume baino gehiagoren heriotza sortzen duen ...
Gure lurraren historia mapetatik sarera

2016/06/27 Gasteizko Ingeniaritzako Unibertsitate Eskolako Maria Luisa Palaques irakasleak zuzentzen duen ikertaldeak sei urteko lanaren emaitza argitaratu berri du:  ‘Euskadiko Kartografia Historikoaren Inbentario Digitala’ lana. Bertan, 1900. urtean baino arinago egindako mapa orokorrak, mapa nautikoak eta kartografia militarra jaso dira, guztira, 3.391 mapa eta plano. 2014. urtean lehen urratsa eman ...
2016ko 25. asteko serieak

2016/06/26 Udako serieak hasten ari dira udaberrikoak bukatzen dauden bitartean, serie bati betirako agur esan ere. Hona asteak emandakoa. Game of Thrones – 06×09 – Battle of the Bastards Bi bataila nagusi izan ditugu. Batetik Mareen-en, Kalesheek nahiko arin konpondu duena bere dragoiak erabilita eta bere zaldunen laguntzarekin. Gainera Greyjoytarrekin akordioa lortu ...
Asteon zientzia begi-bistan #112

2016/06/26 Uxue Razkin Biologia Arrain-haztegietako arrain-multzoen jokabide-aldaketak on line monitorizatzeko metodologia bat ikertu du Harkaitz Eguiraun ingeniariak, UPV/EHUko Plentziako Itsas Estazioan egin duen doktoretza-tesian: “Arrainak sentsore biologiko gisa erabil daitezke, kanpo-perturbazioen eraginez euren portaeran gertatzen diren aldaketak modu ez-inbaditzailean neurtu daitezkeelako”. Ikerketak hiru fase izan ditu. Lehendabiziko fasean, erabilitako tresna ...
Ezjakintasunaren kartografia #120

2016/06/25 Mapping Ignorance blogean hainbat artikulu interesgarri argitaratu dira. Hona hemen asteon plazaratu diren artikuluen laburpena. Konpetitiboak diren merkatuetan ez ezik, beste hainbat egoera ekonomikoetan portaera arrazional berekoiak ez du baliabideen banaketa eraginkorrik ekartzen. Ondasun publikoen finantzazioa da honen adibide bat. José Luis Ferreirak lantzen du gaia: What information about reputation ...